Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye sermaye piyasalarında işlem hacmini küresel ölçekte artıracak ve yabancı sermaye girişini dijitalleştirecek kritik bir tebliği Resmi Gazete’de yayımlayarak yürürlüğe aldı. Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarını doğrudan ilgilendiren bu düzenlemeyle, yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yurt dışı merkezli tüzel kişilerin Türkiye’deki finansal kurumlara fiziki şubeye gitmeksizin, uzaktan müşteri olarak kabul edilmesinin önü açıldı. Süreç yatırımcı açısından hız kazansa da regülasyon tarafında mali güvenlik ve kara para aklama risklerine karşı bugüne kadarki en katı denetim kalkanları devreye sokuldu.
NFC’li Pasaport ve Yapay Zekalı Canlılık Testi Zorunlu Oldu
Yabancı gerçek kişilerin dijital ortamda kimlik tespitinin yapılabilmesi için uluslararası havacılık ve güvenlik normları devreye alınıyor. Yeni kurallar çerçevesinde yabancı müşterilerin kimlik tespitinde, ICAO 9303 standardına uygun ve temassız çip (NFC) özelliği barındıran pasaportların kullanılması mecburi kılındı. Pasaport çipindeki biyometrik ve dijital verilerin, belgenin fiziksel yüzeyindeki bilgilerle tam olarak uyuşmaması halinde sistem müşteri kabul işlemini doğrudan reddedecek. Kimlik doğrulama adımlarında sahteciliğin önüne geçebilmek adına canlılık testi ve yüz yüze fotoğraf eşleştirmelerinde yapay zeka tabanlı ileri teknoloji uygulamaları kullanılacak.
Adres Teyidi Olmadan Para ve Kripto Transferi Yapılamayacak
Dijital kabul sürecinden geçen yabancı yatırımcılar için bir diğer kritik güvenlik bariyeri ise adres doğrulama süreci oldu. Müşterilerin yerleşim yeri belgesini veya son üç aya ait elektrik, su, doğal gaz gibi abonelik faturalarını en geç üç ay içerisinde kuruma sunarak adreslerini teyit etmeleri gerekecek. Bu resmi teyit mekanizması tamamlanana kadar söz konusu hesaplara finansal kısıtlama uygulanacak; müşterilerin hesaplarından dışarıya para ya da kripto varlık transferi yapmasına veya sermaye piyasası araçlarında virman gerçekleştirmesine kesinlikle izin verilmeyecek.
SWIFT Şartı, MASAK Raporlaması ve Tüzel Kişilerde Gerçek Faydalanıcı
Yeni tebliğ, yabancı hesapların finansal hareketlerini de son derece sıkı kurallara bağlıyor. Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan hesaplara para giriş ve çıkışları yalnızca müşterinin yurt dışında kendi adına kayıtlı banka hesapları üzerinden ve münhasıran SWIFT mesajları aracılığıyla gerçekleştirilebilecek. SWIFT mesajındaki kimlik ve hesap verileri aracı kurumdaki kayıtlarla birebir örtüşmezse transferler durdurulacak. Ayrıca yabancı müşterilere ait portföy büyüklükleri, işlem hacimleri ve yatırım tutarları üç aylık periyotlarla Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) düzenli olarak raporlanacak. Ticaret siciline kayıtlı şirketlerin kabulünde ise temsil yetkileri MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı verileri üzerinden doğrulanacak; şirketin nihai gerçek faydalanıcısının tespit edilemediği veya şüpheli görüldüğü her durumda hesap açılış süreci anında sonlandırılacak.
