ABD’de sosyal medya şirketlerinin genç kullanıcıları platformlarda tutmak için bağımlılık yaratıcı özellikler kullandığı iddiasıyla açılan davalarda kritik bir karar çıktı. Temyiz mahkemesi, Meta ve TikTok’un itirazını reddederken federal mahkemelerde açılan 3 binden fazla davanın ilerlemesinin önü açıldı.
ABD’de sosyal medya platformlarının çocuklar ve gençler üzerindeki etkisini tartışmaya açan kapsamlı hukuk sürecinde önemli bir gelişme yaşandı.
San Francisco merkezli 9. ABD Temyiz Mahkemesi, Meta ve TikTok’un alt mahkeme kararına yönelik itirazını reddetti. Böylece Meta, Google, TikTok ve Snapchat’e karşı açılan binlerce davanın federal mahkemelerde ilerlemesine olanak sağlandı.
Mahkeme, şirketlerin temyiz başvurusunda bulunmak için henüz erken olduğu sonucuna vardı.
ŞİRKETLER 230. MADDEYİ İŞARET ETTİ
Sosyal medya şirketlerinin savunmasının merkezinde ABD’deki 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası’nın 230. Maddesi yer aldı.
Söz konusu düzenleme genel olarak çevrimiçi platformları kullanıcılar tarafından yayımlanan içeriklerden kaynaklanan hukuki sorumluluklara karşı koruyor.
Şirketler bu korumanın, platformların bağımlılık yaratıcı olduğu konusunda kullanıcıları yeterince uyarmadıkları yönündeki iddiaları da kapsaması gerektiğini savundu.
Ancak devam eden davaların önemli bir bölümü yalnızca kullanıcıların yayımladığı içeriklere değil, platformların kendi tasarım tercihlerine ve kullandığı özelliklere odaklanıyor.
“GENÇLERİ PLATFORMLARA BAĞLI TUTACAK ŞEKİLDE TASARLANDI”
Davacılar, sosyal medya şirketlerinin ürünlerini genç kullanıcıların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini sağlayacak şekilde bilinçli olarak tasarladığını öne sürüyor.
Eyaletler, belediyeler, okul bölgeleri ve bireyler tarafından açılan davalarda bu özelliklerin gençlerde depresyon, anksiyete ve beden algısı sorunlarının artmasına katkıda bulunduğu iddia ediliyor.
Davacılar ayrıca sosyal medya kullanımının ABD’deki gençler arasında yaşanan daha geniş kapsamlı ruh sağlığı sorunlarında rol oynadığını savunuyor.
Şirketler ise kendilerine yöneltilen iddialara karşı hukuki mücadelelerini sürdürüyor.
META’YA 29 EYALETTEN AYRI DAVA
Mahkemenin aldığı bir diğer karar da Meta’yı yakından ilgilendiriyor.
Meta’nın, 29 eyalet başsavcısı tarafından şirkete karşı açılan davadaki duruşmanın ertelenmesi yönündeki talebi reddedildi.
Söz konusu davada Meta’nın çocuklara ait verileri yasa dışı şekilde topladığı ve kullandığı, hizmetlerini genç kullanıcıları platformlarda tutacak biçimde tasarladığı ve tüketicileri güvenlik konusunda yanılttığı öne sürülüyor.
Meta ise temyiz süreci sonuçlanmadan davanın ilerlememesi gerektiğini savunuyordu.
BİNLERCE DAVA TEK DOSYADA TOPLANDI
Federal düzeyde açılan davalar Kaliforniya’nın Oakland kentinde ABD Bölge Hakimi Yvonne Gonzalez Rogers’ın önünde birleştirildi.
Davacılar sosyal medya şirketlerinden tazminat ve para cezalarının yanı sıra iddia edilen zararların giderilmesine yönelik çeşitli tedbirler talep ediyor.
Şirketler, Rogers’ın 2023 ve 2024 yıllarında davaların büyük bölümünün ilerlemesine izin veren kararlarına karşı temyize gitmişti.
Hukuki süreç yalnızca federal mahkemelerle de sınırlı değil. Sosyal medya şirketleri eyalet mahkemelerinde benzer gerekçelerle açılan yüzlerce ek davayla karşı karşıya.
Kaliforniya eyalet mahkemelerinde birleştirilen süreçteki dava sayısının ise yaklaşık 3 bin 300 olduğu belirtiliyor.
Son temyiz kararıyla birlikte sosyal medya platformlarının yalnızca kullanıcı içeriklerinden değil, gençlerin platformlarla etkileşimini artırmak amacıyla kullandıkları iddia edilen ürün tasarımlarından ne ölçüde sorumlu tutulabileceği, ABD’deki teknoloji sektörünün en önemli hukuki tartışmalarından biri haline geliyor.
Odak anahtar kelime: sosyal medya bağımlılığı davaları
