Küresel enerji sektöründe son yıllarda inovasyonun odağı hızla değişiyor. Enerji güvenliği ve rekabet gücünü artırma hedefi, ülkelerin enerji politikalarında belirleyici hale gelirken Türkiye de yenilenebilir enerji kapasitesini büyütmeye yönelik iddialı hedefler ortaya koyuyor. Uzmanlara göre Türkiye’nin 2035 yılına kadar güneş ve rüzgâr enerjisinde toplam 120 gigavat kurulu güce ulaşma planı, küresel enerji dönüşümüyle uyumlu bir strateji olarak öne çıkıyor.
International Energy Agency tarafından yayımlanan “2026 Enerji İnovasyonunun Durumu” raporuna göre, geçen yıl enerji alanındaki yeniliklerin en önemli itici gücü enerji güvenliği oldu. Ankete katılan uzmanların yaklaşık yüzde 80’i enerji güvenliğini inovasyonun en kritik üç başlığı arasında gösterdi. Bu oran, uygun fiyat ve emisyon azaltımı gibi başlıkların bile önüne geçti.
Jeopolitik gelişmeler ve tedarik zincirlerinde yaşanan kırılganlıkların ülkeleri daha dayanıklı enerji sistemleri kurmaya yönlendirdiği belirtiliyor.
Türkiye için stratejik başlık: Yerli ve yenilenebilir enerji
Petrol ve doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan Türkiye için yerli ve yenilenebilir enerji üretiminin artırılması enerji güvenliği açısından kritik görülüyor. Aynı zamanda elektrik şebekesinin daha dayanıklı hale getirilmesi de stratejinin önemli bir parçası.
SHURA Energy Transition Center Direktörü Alkım Bağ, Türkiye’nin 2035 hedeflerinin enerji dönüşümü açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtiyor. Bağ’a göre bu hedeflere ulaşabilmek için önümüzdeki on yıl boyunca her yıl ortalama 8 gigavat yeni kapasitenin devreye alınması gerekiyor.
Bu ölçekte bir büyümenin yalnızca yatırım iştahıyla mümkün olmadığını belirten Bağ, izin süreçleri, şebeke bağlantıları, finansman yapıları ve piyasa tasarımının da kritik rol oynadığını vurguluyor.
“Yeşil şebeke” yatırımları hız kazanıyor
Yenilenebilir enerji kapasitesinin hızla artması, elektrik sisteminin esnekliğini ve iletim altyapısını da daha önemli hale getiriyor. Uzmanlara göre üretim kapasitesi artarken bu enerjiyi sisteme güvenli şekilde taşıyacak altyapının güçlendirilmesi gerekiyor.
Bu kapsamda Türkiye’de “yeşil şebeke” yatırımları gündemde. Bağ, iletim altyapısına yönelik büyük ölçekli yatırımların yanı sıra uluslararası finansman kaynaklarının da devreye girdiğini ve bu alanda ilk önemli anlaşmanın World Bank ile imzalandığını ifade ediyor.
Ancak şebeke dönüşümü yalnızca iletim hatlarıyla sınırlı değil. Enerji depolama sistemleri, talep tarafı katılımı ve esnek piyasa mekanizmaları da sistem güvenliği için kritik unsurlar arasında yer alıyor.
Avrupa ile enerji entegrasyonu güçlenebilir
Yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın Türkiye’nin Avrupa enerji sistemiyle entegrasyonunu da güçlendirebileceği değerlendiriliyor. Artan kapasiteyle birlikte enterkonneksiyon hatlarının genişletilmesi, elektrik ticareti ve sistem senkronizasyonu açısından yeni fırsatlar yaratabilir.
Uzmanlara göre Türkiye’de elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun düşmesi, Avrupa’ya ihraç edilen ürünlerin karbon ayak izini de azaltarak ticari avantaj sağlayabilir.
“Hedef iddialı ama gerekli”
University of Cambridge Teknoloji Politikaları Profesörü David Reiner ise Türkiye’nin güneş ve rüzgâr enerjisi kapasitesini kısa sürede yaklaşık üç katına çıkarma hedefinin oldukça iddialı olduğunu belirtiyor.
Reiner’e göre güçlü hedefler koymak enerji dönüşümünün ilk ve gerekli adımı. Ancak bu hedeflerin gerçeğe dönüşebilmesi için yatırım ortamının iyileştirilmesi, düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi ve izin süreçlerinin hızlandırılması gerekiyor.
